Dünya Ekonomik Forumu Haziran 2026'da önemli bir rapor yayımladı: 'Yapay Zeka Çağında Eğitim Hazırlığı.' Eğitim sistemlerinin yapay zekaya nasıl hazırlandığını analiz eden kapsamlı bir çalışma.
Okuduğumda arabuluculuğu düşündüm. Yine.
Raporun En Çarpıcı Tespiti
Rapor, yapay zekanın eğitimde dört temel risk yarattığını ortaya koyuyor: bilişsel körelme, dezenformasyon, akademik dürüstlüğün erozyonu ve insan bağlantısının zayıflaması.
Ama beni en çok duraksatan bölüm şu oldu: WEF'in kendi araştırması, 2019'dan bu yana hiçbir insani becerinin eski seviyesine dönemediğini gösteriyor. Empati ve aktif dinleme, esneklik, yaratıcılık, merak, liderlik ve sosyal etki... Bunların tamamı geriledi. Ve pandemiden bu yana toparlanamadı.
Aynı rapor, işverenler için gelecekte en değerli becerilerin başında tam da bunların geldiğini söylüyor: esneklik, empati, aktif dinleme, işbirliği.
Arabuluculukla Bağlantı
Bu listeye baktığımda içimden şunu düşündüm: bunlar arabuluculuğun tam da özü.
Bir arabuluculuk masasında ne yapıyorsunuz? Dinliyorsunuz. Gerçekten, dikkatle, yargılamadan. Karşınızdakinin söylediklerini değil, söylemediklerini de duyuyorsunuz. İki taraf arasında anlayış köprüsü kuruyorsunuz. Çözümü dayatmıyor, birlikte üretiyorsunuz.
Ama arabuluculukta kapasite yalnızca empati kurabilmekten ibaret değildir. Aynı zamanda tarafların görünürde dile getirdikleri pozisyonların arkasındaki gerçek ihtiyaçları ve çıkarları okuyabilme, yüksek duygusal gerilim altında iletişim kanallarını açık tutabilme ve karmaşık insan ilişkileri içindeki dinamikleri doğru analiz edebilme becerisidir. Deneyimli arabulucular çoğu zaman söylenenlerden çok söylenmeyenleri, taleplerden çok kaygıları ve hukuki pozisyonlardan çok insani ihtiyaçları görmeye çalışırlar. Daha da önemlisi, arabuluculuk tarafların birbirlerini yeniden duyabilmelerini sağlayacak güven ortamını tasarlama sanatıdır. Güven inşası, perspektif değiştirme, ortak değerleri görünür kılma ve geleceğe yönelik işbirliği alanları yaratma gibi beceriler yapay zekanın kolayca ikame edebileceği yetkinlikler değildir. Bunlar uzun yıllar boyunca geliştirilen insani kapasitelerdir. Ve rapor tam da bu becerilerin toplumsal düzeyde eridiğini söylüyor.
Bu Bizi Nereye Götürüyor?
Rapor çarpıcı bir soru soruyor: 'Yapay zeka eğitim sistemlerini mi şekillendirecek, yoksa eğitim sistemleri yapay zekanın nasıl kullanıldığını mı şekillendirecek?'
Arabuluculuk için de aynı soruyu soruyorum: Yapay zeka uyuşmazlık çözümünü kolaylaştıracak mı, yoksa çözüm için gereken insan kapasitesini mi aşındıracak?
Analiz hızlanıyor, araştırma kolaylaşıyor, belge incelemesi otomatikleşiyor. Bunlar gerçek kazanımlar. Ama taraflar arasında güven inşa etmek, duygusal dinamikleri yönetmek, bir uyuşmazlığın gerçek nedenini görmek; bunlar hâlâ insanın alanı. Ve bu beceriler köreldikçe, uyuşmazlıklar derinleşiyor.
Sonuç
WEF'in eğitim raporu bana şunu hatırlattı: Arabuluculuk bir teknik değil, bir kapasite meselesi. Ve bu kapasite her zamankinden daha kırılgan.
Yapay zekanın hızlandırdığı bir dünyada, insan bağlantısı kurmak ve sürdürmek artık sadece değerli değil, giderek nadir.
Nadir olan değerlenir. Arabuluculuğun değeri büyüyor.
Kaynak
World Economic Forum & UAE Ministry of Education. (Haziran 2026). Shaping the Future of Learning: Education Readiness for the Age of AI. weforum.org.